KHU DI TÍCH KIM LIÊN TRONG TIẾN TRÌNH CHUYỂN ĐỔI SỐ

     Khu di tích Kim Liên – quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An – là một trong những di tích quốc gia đặc biệt quan trọng, là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước cho các thế hệ. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang thúc đẩy chuyển đổi số trên mọi lĩnh vực, việc ứng dụng công nghệ số vào bảo tồn, phát huy giá trị di sản là yêu cầu tất yếu. Khu di tích Kim Liên đã và đang triển khai nhiều giải pháp chuyển đổi số nhằm hiện đại hóa công tác quản lý, nâng cao chất lượng phục vụ khách tham quan, đồng thời lan tỏa giá trị tư tưởng, đạo đức và phong cách Hồ Chí Minh theo cách tiếp cận mới của thời đại số.

     Chuyển đổi số tại Khu di tích Kim Liên được triển khai trước hết qua việc số hóa  được hơn 10.000  hiện vật lưu trữ tại kho tư liệu, các di tích Quê nội, quê ngoại Bác Hồ và hai nhà Trưng bày số 1 và số 2. Khu di tích Kim Liên đã từng bước chuyển đổi các tư liệu, hiện vật về quê hương, gia đình thời niên thiếu của Bác Hồ, các tài liệu hành chính và hồ sơ công việc sang dạng số, đồng thời áp dụng phần mềm quản lý văn bản, chữ ký số và hệ thống điện tử của Sở VHTT&DL Nghệ An. Những giải pháp này giúp rút ngắn thời gian xử lý nghiệp vụ, khắc phục tình trạng lưu trữ thủ công dễ thất lạc hoặc khó tra cứu, Bên cạnh đó, tư liệu và hiện vật liên quan đến thân thế, sự nghiệp Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng được gắn mã định danh, mở ra khả năng xây dựng kho dữ liệu số phục vụ công tác nghiên cứu và học tập tại cơ quan.

     Ứng dụng công nghệ số tại Khu di tích Kim Liên được thể hiện rõ nhất trong hoạt động phục vụ du khách. Các giải pháp tham quan thông minh từng bước được triển khai như gắn mã QR tại các điểm di tích, các hiện vật được trưng bày… để du khách tự tra cứu thông tin; ứng dụng thuyết minh tự động đa ngôn ngữ; hỗ trợ định vị tuyến tham quan. Việc áp dụng các công nghệ này không chỉ nâng cao trải nghiệm của du khách mà còn giúp tối ưu thời gian, giảm áp lực lên đội ngũ thuyết minh trong những thời điểm đông khách. Bên cạnh đó, hoạt động truyền thông, quảng bá hình ảnh Khu di tích Kim Liên cũng được đẩy mạnh trên các nền tảng số như website, fanpage, hệ thống hình ảnh, video giới thiệu, đặc biệt là nội dung tham quan ảo giúp du khách tiếp cận di tích từ xa. Một số dịch vụ tại khu di tích đã bắt đầu áp dụng thanh toán không tiền mặt, bao gồm thanh toán qua mã QR và ví điện tử tại quầy lưu niệm. Điều này góp phần thúc đẩy kinh tế số trong hoạt động du lịch văn hóa của địa phương, đồng thời tạo sự tiện lợi, minh bạch trong giao dịch.

     Trong việc phát huy giá trị di sản trong môi trường số, Khu di tích Kim Liên chú trọng mở rộng khả năng tiếp cận di sản đối với mọi đối tượng thông qua nội dung tham quan trực tuyến, video giới thiệu, tài liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh được xây dựng và phổ biến rộng rãi, góp phần hỗ trợ các trường học, đặc biệt là học sinh vùng sâu, vùng xa không có điều kiện tham quan các di tích trực tiếp. Đồng thời, các kênh tương tác số cũng được sử dụng để tiếp nhận phản ánh, góp ý của người dân và du khách một cách nhanh chóng, tạo sự minh bạch và nâng cao chất lượng phục vụ. Trên các nền tảng mạng xã hội, những câu chuyện, hình ảnh và tư liệu về quê hương gia đình, thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh được lan tỏa rộng rãi, tạo hiệu ứng tích cực và góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, khơi dậy tinh thần tìm hiểu lịch sử trong mọi tầng lớp nhân dân.

     Nguồn nhân lực được xem là yếu tố quyết định sự thành công của chuyển đổi số tại Khu di tích Kim Liên. Đơn vị đã tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ lãnh đạo chủ chốt, kế toán, hướng dẫn viên, phòng trực đăng ký khách tham quan, nhân viên thuộc phòng Kiểm kê bảo quản và Trưng Bày, đội kỹ thuật, văn thư thuộc phòng Hành chính tổng hợp. Những khóa đào tạo tập trung vào kỹ năng sử dụng phần mềm quản lý, khai thác dữ liệu số, vận hành hệ thống thuyết minh tự động cũng như kỹ năng truyền thông số. Tuy nhiên, yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cao đòi hỏi lực lượng này phải tiếp tục được đào tạo chuyên sâu hơn nhằm đáp ứng mục tiêu xây dựng mô hình di tích thông minh trong thời gian tới.

     Sau một thời gian triển khai chuyển đổi số, Khu di tích Kim Liên đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận. Công tác quản lý ngày càng hiện đại và minh bạch hơn nhờ quy trình làm việc được rút gọn, dữ liệu được số hóa và liên thông giữa các cấp, các ngành góp phần giảm đáng kể khối lượng hồ sơ giấy truyền thống. Đối với du khách, trải nghiệm tham quan được cải thiện rõ rệt thông qua các giải pháp thông minh như mã QR, thuyết minh tự động. Những ứng dụng này không chỉ giúp việc tiếp cận thông tin trở nên thuận tiện, mà còn tạo cảm giác gần gũi, sinh động khi tìm hiểu về thân thế và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chuyển đổi số cũng mở ra cách thức mới để lan tỏa giá trị văn hóa, lịch sử của di tích, qua đó đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển kinh tế, xã hội của xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An theo hướng du lịch văn hóa, du lịch trải nghiệm. Đồng thời, đội ngũ cán bộ của đơn vị được nâng cao năng lực số, từng bước thích nghi và làm chủ các hệ thống công nghệ, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số.

     Để tiếp tục phát huy hiệu quả của chuyển đổi số, lãnh đạo Khu di tích Kim Liên xác định một số định hướng mang tính lâu dài và bền vững. Trước hết, đơn vị hướng tới hoàn thiện trải nghiệm thêm tuyến tham quan hành trình theo chân Bác mà KDT Kim Liên đang tiến hành thực hiện. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thuyết minh tự động, hỗ trợ đa ngôn ngữ cũng là bước đi phù hợp với xu thế chung. Bên cạnh việc mở rộng kho dữ liệu số và kết nối liên thông với Cục di sản, các bảo tàng, khu di tích khác, đơn vị cũng tiếp tục đầu tư cho đào tạo nhân lực nhằm đáp ứng yêu cầu công nghệ mới. Công tác đảm bảo an ninh thông tin được duy trì và nâng cấp theo tiêu chuẩn của Cục di sản và  của ngành văn hóa, thể thao và du lịch, đảm bảo dữ liệu di sản được bảo vệ an toàn và sử dụng có hiệu quả.

     Song song với công tác số hóa, Khu di tích Kim Liên từng bước tiến tới triển khai hình thức đăng ký tham quan tập trung qua hệ thống hotline, nhằm kiểm soát khoa học lượng khách theo ngày, theo khung giờ, đồng thời giảm tải cho khâu tiếp nhận truyền thống và hạn chế tình trạng quá tải trong những thời điểm cao điểm, đặc biệt là mùa hè.

     Trong thời gian tới, Khu di tích Kim Liên tiến tới xây dựng và tổ chức các trưng bày, triển lãm chuyên đề nhân dịp các ngày lễ lớn của quê hương, đất nước theo hướng ứng dụng công nghệ hiện đại. Công tác trưng bày triển lãm được định hướng số hóa nội dung, ứng dụng công nghệ 4.0 nhằm giới thiệu các hiện vật về quê hương, gia đình và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh một cách trực quan, sinh động; hướng tới hình thức trải nghiệm và tương tác trên màn hình cảm ứng cũng như trên các thiết bị thông minh cá nhân có kết nối Internet.

     Chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà còn là động lực mạnh mẽ giúp Khu di tích Kim Liên phát huy bền vững các giá trị văn hóa, lịch sử gắn liền với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy sự chủ động, tinh thần đổi mới và quyết tâm của đơn vị trong hành trình hiện đại hóa góp phần lan tỏa những giá trị tốt đẹp của quê hương, gia đình và thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh  đến với đồng bào, đồng chí  trong cả nước và bạn bè quốc tế.

HOÀNG HUẾ