KHU MỘ BÀ HOÀNG THỊ LOAN 40 NĂM BẢO TỒN TÔN TẠO (16/5/1985- 16/5/2025)

Khu mộ bà Hoàng Thị Loan – Thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh là một trong bốn cụm tham quan, tưởng niệm của đồng bào du khách khi về với Khu di tích Kim Liên. Công trình được xây dựng cách đây tròn 40 năm. Khi nước nhà hoàn toàn thống nhất được 8 năm, Thường vụ tỉnh ủy Nghệ Tĩnh đã có chủ trương xây dựng quần thể khu mộ để ghi nhớ công lao to lớn của Bà, người đã sinh thành và nuôi dưỡng, có ảnh hưởng sâu sắc tới việc hình thành tâm hồn, nhân cách con người Hồ Chí Minh.

Công trình được khởi công năm 1984 và hoàn thành năm 1985. Năm 2010, thực hiện dự án “Bảo tồn tôn tạo Khu di tích lịch sử văn hóa Kim Liên gắn với phát triển văn hóa du lịch” Khu mộ đã được xây dựng khang trang hơn, quần thể được mở rộng nhiều hạng mục với diện tích 48,2 ha. Công trình chính là ba phần mộ của người thân trong gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh: Cụ Hà Thị Hy (Bà Nội Chủ tịch Hồ Chí Minh), Cậu Nguyễn Sinh Xin (em trai Chủ tịch Hồ Chí Minh) và Bà Hoàng Thị Loan – Thân mẫu của Người; Công viên Đại Huệ cùng các Hồ cự thủy là nơi du khu khách thư giãn thưởng ngoạn; đặc biệt năm 2025, kỷ niệm 135 ngày sinh nhật Bác, Tập đoàn T& T đã hoàn thành công trình kiến trúc mở Thác Chín Tầng tri ân tưởng nhớ Thân mẫu kính yêu của Người.

. Trong 40 năm qua, công tác quản lý, bảo tồn, phát huy các giá trị tại đây đã được sự quan tâm rất lớn của Đảng nhà nước, của tỉnh Nghệ An, sự chỉ đạo của Sở VHTT& DL tỉnh, sự ủng hộ góp sức của đông đảo nhân dân và chính quyền địa phương. Hàng năm, Khu mộ đón trên 120 ngàn lượt khách, thực hiện tốt công tác bảo vệ, bảo quản các phần mộ, gìn giữ môi trường cảnh quan, phát huy tốt công tác tuyên truyền góp phần phục vụ đông đảo nhân dân và du khách đến tham quan tưởng niệm, nghiên cứu học tập, du lịch thưởng ngoạn và các nhu cầu về văn hóa tâm linh.

Quần thể khu mộ có địa hình đồi núi trong một thung lũng mở rộng ra địa bàn dân cư; bao quanh hai đường lên xuống là 90 ha rừng thông đặc dụng, lượng khách du lịch về rất đông đặc biệt vào mùa hè nắng nóng. Để làm tốt công tác Phòng cháy chữa cháy bên cạnh việc triển khai đồng bộ hiệu quả và từng bước áp dụng tiến bộ khoa học kỳ thuật như phát huy các hệ thống camera, đèn chiếu sáng, hệ thống trụ phòng cháy, ban quản lý luôn thực hiện tốt công tác thu gom thảm thực bì theo định kỳ; phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương và các cơ quan hữu quan phân công lực lượng tiếp nhận thông tin, ứng phó kịp thời các sự cố bên ngoài; đặc biệt trong những năm gần đây, khu di tích Kim Liên đã thu hút được các ngồn xã hội hóa lắp đặt bể chứa nước compodit khối lượng lớn trên núi và hệ thống phun tưới ẩm tự động cho toàn bộ vành đai của quẩn thể nên công tác phòng chống cháy tại đây đảm bảo an toàn tuyệt đối.

Đối với công tác bảo vệ bảo quản chăm sóc các phần mộ và cảnh quan môi trường. Ở khu mộ bà Hoàng Thị Loan có đặc thù các phần mộ đều nằm ở khu vực rừng núi, mật độ cây cối khá dày đặc. Công tác đảm bảo vệ sinh môi trường, bảo quản phần mộ là việc được Ban đặc biệt chú trọng: bảo vệ bảo quản đồ tế khí, các phần mộ sạch sẽ ấm cúng, trang nghiêm…, các hạng mục đá, có cả những hạng mục đá trắng rất khó xử lý rêu mốc, các hệ thống lan can tam cấp với nhiều chi tiết hoa văn trải qua thời gian gây khó khăn nhiều cho công tác vệ sinh. Việc ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao hiệu quả bảo quản cũng khó áp dụng. Quần thể bảo đảm gìn giữ trong môi trường tự nhiên, đòi hỏi công tác bảo quản phải tiến hành bảo quản thông thường, liên tục hằng ngày, kết hợp giữa bảo quản thông thường và bảo quản khoa học, giữa bảo quản ngắn hạn và dài hạn, song song với chế độ tu bổ định kỳ như: chống lún nứt cột, kè, tu bổ cải tạo sân nền đường, tam cấp, hệ thống đèn; bảo đảm vừa lưu thực hiện tót công tác bảo tồn tôn tạo, vừa phục vụ nhu cầu tham quan.

Công tác tuyên truyền được phát huy với nhiều hình thức. Du khách về thăm mộ Thân mầu Bác được thư giãn trong một không gian mát lành của núi rừng Động Tranh. Ngoài công tác thuyết minh tại điểm, tại đây còn có phòng trưng bày truyền thống, lưu giữ và giới thiệu tới du khách những tài liệu hiện vật bổ sung hiểu thêm về cuộc đời và phần mộ của người thân trong gia đình Bác, cũng như quá trình xây dựng, bảo tồn tôn tạo. Hàng năm, khu mộ duy trì và phát huy tốt các hoạt động trồng cây đầu xuân, lễ dâng bánh chưng xanh, kết hợp công tác giáo dục truyền thống với các hoạt động dã ngoại cho các đoàn học sinh, sinh viên với các hoạt động về nguồn.

Trong những năm gần đây, kết hợp công tác xã hội hóa, Khu di tích Kim Liên đầu tư lớn cho công tác chỉnh trang cảnh quan ở Khu mộ. Khuôn viên được cải tạo ngày càng xanh đẹp hơn. Du khách về thăm được thư giãn trong không gian mát lành có vườn cây, ao cá, Thác chín Tầng… ngắm nhìn non xanh nước biếc của Động Tranh. Công trình xây dựng Khu Mộ Bà Hoàng Thị Loan đã đáp ứng được yêu cầu và nguyện vọng tha thiết của đồng bào trong và ngoài tỉnh, du khách và bạn bè quốc tế về thăm quan tưởng niệm. Từ khi xây dựng đến nay Ban quản lý đã đón được hàng triệu lượt khách tham quan, các ban ngành, các đoàn cấp cao của đảng và nhà nước, các đoàn khách quốc tế; đặc biệt hơn nữa cứ dịp lễ tết hay các ngày lễ lớn trong năm, hoặc đơn giản trước một việc làm, một chuyến đi xa, người dân lại đến thắp hương trước phần mộ của bà cầu sự bình an, ước nguyện thành hiện thực. Quần thể khu mộ thực sự đã trở thành một địa chỉ tin yêu của đồng bào du khách trong suốt chặng đường 40 năm qua.

Công trình tưởng niệm bà Hoàng Thị Loan không chỉ thể hiện tình cảm thiêng liêng của đảng, nhà nước, nhân dân đối với Thân mẫu Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là niềm tự hào, là động lực tinh thần to lớn giáo dục khích lệ nhân dân. Để bảo vệ và phát huy các giá trị ở khu mộ Bà Hoàng Thị Loan, chúng tôi nhận thấy cần thiết giải quyết một số vấn đề sau:

Thứ nhất, hoạt động bảo tồn và phát huy các giá trị tại khu mộ Bà Hoàng Thị Loan là nhiệm vụ chính trị quan trọng trong việc phát huy các di sản văn hóa dân tộc. Lễ giỗ bà Hoàng Thị Loan cần được nâng tầm không chỉ đối với nhân dân trong tỉnh mà cần thu hút cả du khách thập phương.

Thứ hai, đẩy mạnh thực hiện sáng kiến khoa học để đảm bảo tốt nhất và thay thế kịp thời các hạng mục công trình bị xuống cấp đặc biệt các hạng mục đá nguyên khối màu trắng; đầu tư hợp lý đúng hướng các trang thiết bị an ninh bảo vệ và phòng cháy chữa cháy như: hệ thống báo cháy tự động, hệ thống chuyền nước đảm bảo hoạt động tại Thác Chín Tầng.

Thứ ba, công tác quản lý cần có sự phân cách địa giới rõ trong công tác phòng cháy, vệ sinh môi trường và quản lý dịch vụ. Công tác an ninh trên địa bàn cần được quan tâm phối hợp đảm bảo tránh việc chèo kéo khách tham quan ở khu vực đường dân sinh gây phản cảm, mất an toàn giao thông khu vực.

Thứ tư, tạo điều kiện cho hoạt động phục vụ mua sắm lễ, dịch vụ ăn uống nghỉ ngơi với kiến trúc phù hợp, các mặt hàng lưu niệm mang đậm tính đặc sản của từng vùng được niêm yết giá và chất lượng tốt, các hoạt động trải nghiệm tại khuôn viên Công viên Đại Huệ cho đồng bào du khách đặc biệt với đối tượng học sinh, sinh viên.

Thứ năm, xây dựng được lộ trình tham quan sau khi các dự án đã hoàn thành, tiếp tục giám sát tốt việc thực hiện các quy định: về trang phục, giữ gìn vệ sinh môi trường, nghi thức cúng tế…

Cuối cùng, tiếp tục đào tạo bồi dưỡng cán bộ chuyên môn, kỹ thuật, công tác cán bộ cả về đạo đức, trình độ và năng lực công tác điều hành quản lý tạo ra các nội dung hoạt động thích hợp, hấp dẫn nhằm phát huy được các mặt giá trị văn hóa của quần thể nơi đây.

Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Khu mộ bà Hoàng Thị Loan là việc làm thường xuyên, lâu dài nhằm đáp ứng nhu cầu tình cảm, tham quan tưởng niệm của đồng bào cả nước và du khách quốc tế, đồng thời gắn với phát triển du lịch góp phần vào phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Qua đó, giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ, là địa chỉ đỏ, điểm du lịch lý tưởng thu hút nhiều du khách trong và ngoài nước về tham quan./.