Từ xưa đến nay, trong mỗi gia đình Việt, ông bà, bố mẹ và những người cao tuổi trong dòng họ luôn là chỗ dựa vững chắc về tinh thần cho con cháu. Họ không chỉ nuôi dạy, truyền đạt những kinh nghiệm sống quý báu mà còn là người giữ gìn gia phong, nét đẹp truyền thống của tổ tiên để lại mà các thế hệ sau cần học hỏi và noi theo. Có thể nói, họ là niềm cảm hứng nuôi dưỡng ước mơ cho các thế hệ và có vai trò rất quan trọng trong xã hội, đáng quý hơn, họ luôn có tinh thần cống hiến, góp sức hết mình cho sự phát triển của nước nhà.
Chính vì vậy mà lúc sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Người cao tuổi là của quý vô giá của dân tộc, của Nhà nước”.
Với tầm nhìn chiến lược, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thấy rõ vị thế, vai trò, tiềm năng, sức mạnh, sự đoàn kết, những giá trị về tình thần và vật chất của Người cao tuổi đối với sự nghiệp cách mạng, gia đình và quê hương, đất nước. Người đánh giá cao vai trò của người cao tuổi: “Trách nhiệm của các vị phụ lão chúng ta đối với nhiệm vụ đất nước thật là trọng đại. Đất nước hưng thịnh do phụ lão gây dựng. Đất nước tồn tại do phụ lão giúp sức. Nước bị mất, phụ lão cứu. Nước suy sụp, phụ lão phù trì. Nước nhà hưng, suy, tồn, vong, phụ lão đều gánh trách nhiệm rất nặng nề… Nước nhà lo, các cụ cùng phải lo. Nước nhà vui các cụ đều cùng được vui. Những hành động, nghĩa cử cứu nước từ trước đến sau đều do các vị phụ lão đương thời gây dựng nên, vun đắp nên, nhuần tưới nên. Dẫu rằng tóc đã bạc, mắt đã hoa, tay run, chân mỏi, nhưng một lời nói của phụ lão có ảnh hưởng đến hưng bang, một hành động của phụ lão có ảnh hưởng đến việc giết giặc… Đối với gia đình, đối với Tổ quốc, phụ lão có trọng trách là bậc tôn trưởng, đối với làng xóm, đối với bà con, phụ lão có sự tín nhiệm lớn lao. Phụ lão hô, nhân dân hưởng ứng; phụ lão làm, nhân dân làm theo. Hô điều nên hô, làm việc nên làm. Người có của xuất của, người có sức dốc sức, góp gió thành bão, tụ hơi thành mây. Đồng bào cả nước ta đang ngẩng cao đầu mà trông chờ các bậc phụ lão”. [1].
Người ngợi ca: “Xưa nay, những người yêu nước không vì tên tuổi già mà chịu ngồi không. Nước ta có những người như Lý Thường Kiệt, càng già càng quắc thước, càng già càng anh hùng”[2].
Trong những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, Người cao tuổi đã tham gia nhiều lĩnh vực, góp sức mình cùng quân dân cả nước đánh giặc, như: đào hầm bí mật, nuôi giấu, bảo vệ cán bộ; cung cấp lương thực, thực phẩm cho cách mạng; che chở, giúp đỡ cán bộ nằm vùng; hoặc khi bị địch bắt, người cao tuổi đã kiên quyết bảo vệ cách mạng, nhất định không khai báo. Một số cụ già đã anh dũng hy sinh khi tuyên bố “không biết” trước sự tra khảo của kẻ thù. Ngợi ca tinh thần yêu nước của các cụ phụ lão tham gia kháng chiến cứu quốc, Năm 1947, Người viết trong bài thơ ” Thơ tặng ba cụ lão du kích ở Cao Bằng”:
“Tuổi cao chí khí càng cao
Múa gươm giết giặc ào ào gió thu
Sẵn sàng tiêu diệt quân thù
Tiếng thơm Việt Bắc ngàn thu lẫy lừng”.
Những năm chống chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Người cao tuổi miền Bắc đã tích cực đẩy mạnh các phong trào thi đua yêu nước trên nhiều mặt trận, như: tổ bảo vệ, tổ an ninh, tổ sản xuất, tổ chăn nuôi, tổ trồng cây, tham gia lực lượng phòng không. Tiêu biểu là các cụ “Bạch đầu quân” xã Hoằng Trường, (Thanh Hoá) đã bắn rơi máy bay Mỹ. Để động viên, khuyến khích, tinh thần yêu nước, ý chí cách mạng và sự đóng góp của người cao tuổi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đúc kết: “Tuổi cao chí khí càng cao, chống Mỹ – cứu nước già nào kém ai”.
Ngày nay, người cao tuổi không chỉ thực hiện mà còn trở thành tấm gương tuyên truyền có sức lan tỏa mạnh mẽ. Hơn lúc nào hết, người cao tuổi đã và đang có sức ảnh hưởng lớn đến thế hệ trẻ. Họ chính là lá cờ đầu dẫn dắt các thế hệ đi theo con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội của đất nước. Rất nhiều bậc lão thành cách mạng khi đã nghỉ hưu vẫn có những đóng góp to lớn cho thế hệ kế thừa những kinh nghiệm quý báu trong vai trò cố vấn; tham gia ý kiến trong việc hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; đóng góp trong công cuộc giữ gìn và phát triển những giá trị về thuần phong mỹ tục…
Đặc biệt, trong những năm gần đây, lớp người cao tuổi đã là lực lượng không thể thiếu trong các phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư. Tiếng nói các cụ có ảnh hưởng rất lớn đến mọi cuộc vận động Nhân dân thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở. Nhiều người hiện đang giữ các chức vụ cao trong các tổ chức chính trị, là “đầu tàu” định hướng, có tiếng nói quyết định trong nhiều chính sách quan trọng của quốc gia.
Như vậy, có thể nói Người cao tuổi là những người đã xây nên nền móng xã hội hòa bình, độc lập, tự chủ cho chúng ta hôm nay. Vì thế cần tiếp tục nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các tổ chức trong hệ thống chính trị các cấp và toàn xã hội đối với người cao tuổi, góp phần tạo cơ hội phát huy trí tuệ, kinh nghiệm sống, lao động, chiến đấu của người cao tuổi. Như lời của Bác Hồ đã nói:
“Càng già, càng dẻo lại càng dai
Tinh thần gương mẫu chẳng nhường ai
Đôn đốc con em làm nhiệm vụ
Vuốt râu mừng xã hội tương lai
Tuổi già nhưng chí không già
Góp phần xây dựng nước nhà phồn vinh”.
Kỷ niệm ngày quốc tế người cao tuổi 01/10/1991 – 01/10/2025, xin kính chúc các cụ, hội những người cao tuổi thật nhiều sức khoẻ, niềm vui. Mãi mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ con cháu noi theo.
Phan Hằng
- Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, tập 3, tr.232.
- Tạp chí điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
- KẾ HOẠCH VÀ DỰ TOÁN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC NĂM 2021 CỦA KHU DI TÍCH KIM LIÊN
- BÁC HỒ – NGƯỜI SÁNG LẬP, GIÁO DỤC VÀ RÈN LUYỆN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM
- THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ NGUYỄN XUÂN PHÚC VỀ THĂM KHU DI TÍCH KIM LIÊN
- ĐOÀN CÁN BỘ CÁC TÒA ÁN QUÂN SỰ TOÀN QUÂN VỀ THĂM KHU DI TÍCH KIM LIÊN
- CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH QUAN TÂM NGƯỜI CAO TUỔI









